Ένα ομόλογο γράφει «κουπόνι 4%». Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος το αγοράσει θα κερδίσει 4% τον χρόνο. Το κουπόνι υπολογίζεται στην ονομαστική αξία, ενώ η απόδοση εξαρτάται και από την τιμή που πληρώνεις. Η διαφορά γίνεται καθαρή με ένα απλό παράδειγμα.
Το κουπόνι: πόσος τόκος προβλέπεται
Σε ένα συνηθισμένο ομόλογο σταθερού επιτοκίου, ονομαστικής αξίας 1.000 ευρώ και ετήσιου κουπονιού 4%, ο ετήσιος τόκος είναι 40 ευρώ. Αν οι πληρωμές είναι εξαμηνιαίες, αντιστοιχούν σε δύο πληρωμές των 20 ευρώ. Η αγορά του ομολόγου ακριβότερα ή φθηνότερα δεν αλλάζει αυτό το ποσό.
Η εκπαιδευτική ενημέρωση της αμερικανικής SEC διακρίνει τα σταθερά κουπόνια από τα κυμαινόμενα και τα ομόλογα μηδενικού κουπονιού. Εδώ εξετάζουμε μόνο την απλή περίπτωση σταθερού κουπονιού και αποπληρωμής της ονομαστικής αξίας στη λήξη.
Η τρέχουσα απόδοση: ο τόκος σε σχέση με την τιμή
Η τρέχουσα απόδοση (current yield) διαιρεί τον ετήσιο τόκο με την τιμή του ομολόγου. Αν πληρώσεις 950 ευρώ για ετήσιο τόκο 40 ευρώ, είναι 40 ÷ 950 = 4,21%. Αν πληρώσεις 1.050 ευρώ, γίνεται 3,81%.
Ο δείκτης δείχνει τη σχέση τόκου και τιμής, αλλά δεν υπολογίζει το κέρδος ή τη ζημιά από τη διαφορά μεταξύ τιμής αγοράς και ποσού αποπληρωμής. Αυτή είναι μια βασική διάκριση στον οδηγό της Fidelity για τιμές και αποδόσεις ομολόγων.
Το ίδιο κουπόνι, τρία διαφορετικά αποτελέσματα
Υποθέτουμε ότι απομένει ακριβώς ένα έτος μέχρι τη λήξη και μία τελευταία πληρωμή κουπονιού 40 ευρώ. Ο εκδότης πληρώνει κανονικά 1.000 ευρώ κεφάλαιο και 40 ευρώ τόκο στη λήξη. Η αγορά γίνεται χωρίς δεδουλευμένο τόκο, φόρους ή προμήθειες. Οι τιμές είναι υποθετικές, όχι διαθέσιμες επενδυτικές προσφορές.
| Τιμή αγοράς | Τρέχουσα απόδοση | Αποτέλεσμα στη λήξη | Απόδοση ενός έτους |
|---|---|---|---|
| 950 € | 4,21% | +90 € | 9,47% |
| 1.000 € | 4,00% | +40 € | 4,00% |
| 1.050 € | 3,81% | −10 € | −0,95% |
Ο υπολογισμός είναι: (1.040 − τιμή αγοράς) ÷ τιμή αγοράς. Στην τρίτη περίπτωση εισπράττεις τόκο, αλλά το συνολικό αποτέλεσμα παραμένει αρνητικό, επειδή πλήρωσες περισσότερα από όσα θα λάβεις.
Η απόδοση μέχρι τη λήξη βλέπει όλες τις πληρωμές
Η απόδοση μέχρι τη λήξη (yield to maturity ή YTM) συνδυάζει τιμή αγοράς, κουπόνια, ποσό αποπληρωμής και χρόνο. Είναι ο συντελεστής που εξισώνει την παρούσα αξία των προβλεπόμενων πληρωμών με την τιμή αγοράς. Στο μονοετές παράδειγμά μας συμπίπτει με την τελευταία στήλη. Σε περισσότερα έτη χρειάζεται υπολογισμός που λαμβάνει υπόψη πότε καταβάλλεται κάθε ποσό· δεν αρκεί η διαίρεση ενός συνολικού κέρδους με τα χρόνια. Δες την επεξήγηση του MSRB.
Η YTM δεν εγγυάται την τελική απόδοση. Προϋποθέτει τις προβλεπόμενες πληρωμές και διακράτηση μέχρι τη λήξη. Για να επιτευχθεί αντίστοιχη σύνθετη απόδοση σε πολυετή επένδυση, παίζει ρόλο και το επιτόκιο επανεπένδυσης των ενδιάμεσων κουπονιών. Πρόωρη πώληση ή εξόφληση, αθέτηση πληρωμών και κόστη αλλάζουν το αποτέλεσμα.
Τι να ελέγχεις δίπλα στο ποσοστό
Διευκρίνισε ποια απόδοση εμφανίζεται, σε ποια τιμή και ημερομηνία υπολογίζεται, αν περιλαμβάνει έξοδα και αν ο εκδότης μπορεί να εξοφλήσει νωρίτερα. Σύνδεσε αυτά τα στοιχεία με τον οδηγό μας για το γιατί αλλάζει η τιμή των ομολόγων και το άρθρο για τις επενδυτικές προμήθειες.
Εκπαιδευτικό περιεχόμενο, όχι σύσταση αγοράς. Τα παραδείγματα είναι μικτά, πριν από φόρους και έξοδα.
