Την Κυριακή 25 Οκτωβρίου τα ρολόγια γύρισαν μία ώρα πίσω και πλέον σκοτεινιάζει πριν τις έξι. Για πολλούς αυτές οι εβδομάδες φέρνουν πιο βαρύ ξύπνημα, κούραση το απόγευμα και λίγη πεσμένη διάθεση. Είναι σε μεγάλο βαθμό φυσιολογικό: ο οργανισμός ρυθμίζει τον «εσωτερικό του χρόνο» με βάση το φως.

Γιατί μας επηρεάζει

Το φως της ημέρας είναι το βασικό σήμα για το βιολογικό μας ρολόι. Όταν λιγοστεύει, αλλάζουν ορμόνες όπως η μελατονίνη, που σχετίζεται με τον ύπνο, και η σεροτονίνη, που σχετίζεται με τη διάθεση. Αυτό εξηγεί σύμφωνα με το βρετανικό σύστημα υγείας NHS γιατί κάποιοι άνθρωποι νιώθουν τον χειμώνα πιο κουρασμένοι ή πεσμένοι.

Μικρές κινήσεις που βοηθούν

  • Φως το πρωί: μια βόλτα ή ένας καφές στο μπαλκόνι τις πρώτες ώρες της ημέρας βοηθά το ρολόι του οργανισμού να «κλειδώσει».
  • Σταθερή ώρα ξυπνήματος: ακόμη και το Σαββατοκύριακο. Η σταθερότητα μετρά περισσότερο από τις ώρες που κερδίζουμε το πρωί της Κυριακής.
  • Σταδιακές αλλαγές: αν χρειάζεται να μετακινήσετε την ώρα ύπνου, κάντε το λίγο-λίγο, π.χ. ανά 15–20 λεπτά.
  • Το βράδυ, λιγότερα ερεθίσματα: λιγότερη καφεΐνη το απόγευμα, μέτριο αλκοόλ και λιγότερη οθόνη πριν τον ύπνο.
  • Κίνηση: η άσκηση, ιδανικά σε εξωτερικό χώρο όσο υπάρχει φως, βοηθά και τον ύπνο και τη διάθεση.

Πότε δεν είναι απλώς «χειμωνιάτικη κούραση»

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην ήπια πεσμένη διάθεση των σκοτεινών μηνών και στην εποχική συναισθηματική διαταραχή. Η τελευταία είναι μορφή κατάθλιψης που εμφανίζεται συνήθως τον χειμώνα και υποχωρεί το καλοκαίρι. Τα συμπτώματά της, κατά το NHS, περιλαμβάνουν:

  • πεσμένη διάθεση και απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που μας ευχαριστούσαν,
  • αισθήματα ενοχής ή απελπισίας,
  • ευερεθιστότητα και δυσκολία συγκέντρωσης,
  • περισσότερη πείνα και περισσότερο ύπνο από το συνηθισμένο.

Αν τα συμπτώματα επιμένουν και δυσκολεύουν τη δουλειά ή τις σχέσεις σας, μιλήστε με γιατρό. Η κατάσταση αντιμετωπίζεται, με ψυχοθεραπεία, φαρμακευτική αγωγή ή θεραπεία με φως, ανάλογα με την περίπτωση. Αν έχετε σκέψεις αυτοτραυματισμού, ζητήστε αμέσως βοήθεια: η Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία λειτουργεί στο 1018.

Θα σταματήσει ποτέ η αλλαγή ώρας;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει την κατάργηση της αλλαγής ώρας από το 2018 και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη στήριξε. Η πρόταση όμως δεν έχει περάσει από το Συμβούλιο, γιατί τα κράτη μέλη δεν συμφωνούν για το πώς θα εφαρμοστεί, όπως εξηγεί το Euronews. Μέχρι να υπάρξει συμφωνία, τα ρολόγια θα συνεχίσουν να αλλάζουν δύο φορές τον χρόνο.