Ένα όνειρο μπορεί να μοιάζει με ολόκληρη ιστορία και, λίγα λεπτά μετά το ξύπνημα, να έχει σχεδόν χαθεί. Η νύχτα όμως δεν είναι μια ενιαία κατάσταση ακινησίας. Ο εγκέφαλος περνά από διαφορετικές φάσεις, με εναλλαγές στη δραστηριότητά του, και τα όνειρα αποτελούν μέρος αυτής της διαδρομής.
Τι συμβαίνει στη φάση REM
Ο ύπνος οργανώνεται σε κύκλους που περιλαμβάνουν φάσεις REM και non-REM. Ένας κύκλος διαρκεί συνήθως περίπου 80 έως 100 λεπτά και επαναλαμβάνεται αρκετές φορές μέσα στη νύχτα. Στη REM, τα μάτια κινούνται γρήγορα κάτω από τα βλέφαρα και η εγκεφαλική δραστηριότητα θυμίζει περισσότερο εκείνη της εγρήγορσης.
Παράλληλα, οι μύες συνήθως χαλαρώνουν έντονα, περιορίζοντας την εκτέλεση των κινήσεων που μπορεί να συμβαίνουν στο όνειρο. Προς το τέλος της νύχτας, οι περίοδοι REM καταλαμβάνουν περισσότερο χρόνο. Ο βαθύς ύπνος, αντίθετα, εμφανίζεται σε μεγαλύτερη έκταση στο πρώτο μέρος της.
Ονειρευόμαστε μόνο τότε;
Τα όνειρα δεν περιορίζονται στη REM. Μπορούν να εμφανιστούν και σε άλλες φάσεις, αν και στη REM είναι συνήθως πιο ζωντανά. Γι’ αυτό η συνηθισμένη ταύτιση «REM ίσον όνειρο» περιγράφει μόνο ένα μέρος της εικόνας.
Όλοι ονειρευόμαστε, αλλά δεν θυμόμαστε αναγκαστικά όσα είδαμε. Το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Νευρολογικών Διαταραχών και Εγκεφαλικού αναφέρει ότι περνάμε περίπου δύο ώρες κάθε βράδυ ονειρευόμενοι. Οι σκέψεις και τα γεγονότα της ημέρας συχνά βρίσκουν θέση στο περιεχόμενο των ονείρων, ενώ το στρες μπορεί να συνδέεται με πιο τρομακτικά όνειρα.
Γιατί δημιουργούνται αυτές οι ιστορίες;
Η ακριβής λειτουργία των ονείρων δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Μία πιθανή συμβολή τους είναι η επεξεργασία των συναισθημάτων. Η έρευνα εξετάζει επίσης πώς συνδέονται η δραστηριότητα του κοιμισμένου εγκεφάλου, η μάθηση και η μνήμη, χωρίς να υπάρχει μια μοναδική εξήγηση που να καλύπτει κάθε όνειρο.
Το ενδιαφέρον για ένα έντονο όνειρο είναι φυσικό. Για την καθημερινή ευεξία, ωστόσο, σημασία έχει και η συνολική εμπειρία του ύπνου: αν είναι επαρκής και πώς αισθανόμαστε την επόμενη ημέρα. Όταν υπάρχουν επίμονες ανησυχίες για την ποιότητά του, μια συζήτηση με επαγγελματία υγείας βοηθά να αξιολογηθεί η κατάσταση.
