Ενημερώθηκε:
Μαζί με τα κλειδιά ενός σπιτιού, μια οικογένεια μπορεί να βρει και επιστολές πιστωτών. Στην Ελλάδα, το πρώτο στοιχείο που χρειάζεται για να εξεταστεί η ευθύνη του κληρονόμου είναι η ημερομηνία θανάτου. Για θανάτους από 16 Σεπτεμβρίου 2026 εφαρμόζεται κατά κανόνα το νέο κληρονομικό πλαίσιο. Για προγενέστερο θάνατο χρειάζεται έλεγχος του παλιού καθεστώτος και των μεταβατικών διατάξεων. ΦΕΚ Α΄ 81/22.05.2026, άρθρα 33 και 41.
Ένα σπίτι και ένα δάνειο: ποια περιουσία ευθύνεται;
Ας υποθέσουμε ότι ο παππούς πεθαίνει τον Οκτώβριο του 2026, αφήνοντας σπίτι αξίας 80.000 € και οφειλή 100.000 €. Η διαφορά των 20.000 € δεν αρκεί για να συμπεράνουμε ότι το παιδί του οφείλει να την πληρώσει από τον μισθό του. Κατά το νέο άρθρο 1892 ΑΚ, ο κανόνας είναι ο διαχωρισμός της ατομικής περιουσίας του κληρονόμου από τα χρέη της κληρονομίας. Υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως η ειδική δήλωση ελεύθερης διαχείρισης και διάθεσης ή η διάθεση κληρονομιαίων στοιχείων κατά παράβαση των νόμιμων περιορισμών.
Αν ο ίδιος άνθρωπος είχε πεθάνει τον Αύγουστο του 2026, η οικογένεια θα έπρεπε να εξετάσει διαφορετικούς κανόνες, μεταξύ άλλων το ευεργέτημα της απογραφής. Για αυτό μια δικαστική απόφαση που δημοσιεύεται σήμερα μπορεί να αφορά παλαιότερο καθεστώς.
Τι κάνει η αποποίηση;
Με την αποποίηση ο κληρονόμος αποποιείται ολόκληρη τη μερίδα του. Στο παράδειγμα, δεν μπορεί με αυτή τη δήλωση να κρατήσει το σπίτι και να αποποιηθεί μόνο το δάνειο. Η αποποίηση γίνεται με δήλωση στη γραμματεία του δικαστηρίου της κληρονομίας. Στο νέο πλαίσιο η συνήθης προθεσμία είναι τέσσερις μήνες από τη γνώση της επαγωγής και του λόγου της. Προβλέπονται ειδικοί κανόνες για το εξωτερικό και για διάταξη τελευταίας βούλησης. Ο υπολογισμός απαιτεί τα πραγματικά στοιχεία της περίπτωσης.
Τι γίνεται αν ακολουθεί ανήλικο παιδί;
Αν η μητέρα αποποιηθεί τη δική της μερίδα, εξετάζεται ποιος καλείται στη συνέχεια βάσει της διαθήκης ή της νόμιμης σειράς. Αν καλείται το ανήλικο παιδί της, η δική της αποποίηση δεν καλύπτει και το παιδί. Για αποποίηση στο όνομα του ανηλίκου απαιτείται δικαστική άδεια. Χωριστό θέμα είναι η ειδική δήλωση για ελεύθερη διαχείριση της κληρονομίας του παιδιού, για την οποία το νέο άρθρο 1527 ΑΚ θέτει δικαστικό έλεγχο και πρόσθετες προϋποθέσεις.
Ποια στοιχεία συγκεντρώνω για να ζητήσω βοήθεια;
Σημείωσε πότε επήλθε ο θάνατος, πότε πληροφορήθηκες ότι καλείσαι ως κληρονόμος και αν προηγήθηκε αποποίηση άλλου συγγενή. Συγκέντρωσε τυχόν διαθήκη, στοιχεία περιουσίας, ειδοποιήσεις πιστωτών και αντίγραφα προηγούμενων δηλώσεων. Αν εμπλέκεται ανήλικος ή έχει ήδη γίνει πράξη διαχείρισης, ζήτησε εγκαίρως νομική καθοδήγηση με αυτά τα έγγραφα, πριν διαθέσεις περιουσιακό στοιχείο ή υπολογίσεις προθεσμία.
